MÜSPET MANADA ELEŞTİRİLER ALTINDAN DAHA KIYMETLİDİR

Derler ki Hazreti Ömer kendisinin bir yanlışını söyleyene bir altın bağışlarmış. Geçen yazımda bürokraside şahısların değişimi ile değişikliğin tam manada gerçekleşmediği hususunda bir yazı yazmıştım. Bayağı ses getirmiş, bir altın veren yok fakat bir altın almış kadar sevindim." Dostun hası, hasmı olan hatasını deyiverendir" derler. Sektörde gördüğüm eksiklikleri, yanlışları isim vermeden, teşhir ve rencide etmeden mümkün mertebe yazmaya çalışacağım.

“Keyfilik” kelimesi mübalağasız teknik literatürde yer almayan kelimelerden biridir diye biliyorum. İki ile ikiyi toplarsanız 4 eder. Matematik ilmi başka bir şeyi kabul etmez.

Şimdi gelelim teknikte bir garip keyfiliğe,

Ülkemizde çok sayıda Gaz işletmesi var ve çoğunluğu en üst seviyede bilgi, birikim tecrübe ve teknolojiye sahiptir. Bu işletmeler son derece titiz ve sorumluluk bilinci ile çalışan uzmanlar barındırmaktadır. Özel sektör rekabetçiliğinin getirdiği yarışın elbette büyük katkısı var.

Ancak bazen birkaç kişinin keyfiliği koca müesseseleri yanlışta ısrarcı ediyor ve kurumsal  hastalığa sebep oluyor.

Geçen yazımızda önemli bir hususu yazmıştık “ değişmeyen şartnameler”  bir örnek daha paylaşacağım sizinle.

Bir Gaz işletmemiz Acil 187 ekiplerine Gaz Ölçüm Cihazı alacak, bunun için bir de teknik şartname hazırlamış, buraya kadar her şey çok güzel, fakat ne zaman hazırlanmış, hazırlarken neleri  referans almış, hazırlayan ne kadar bilgi ve tecrübe sahibiymiş gelin beraber bakalım.

187 Acil Müdahale Ekipleri için almak istediği Cihazlarda aradığı özelliklerden iki tanesi.

1-      Cihazın Ölçmeye LEL den başlamasını istiyor. LEL aslında bir ölçüm değeri değildir. Tehlike alt sınırına yaklaşmayı belirtir. Çünkü her yanıcı ve patlayıcı gazın LEL seviyesi farklıdır. Gaz işletmesinin LEL de okumaya başlamasını istemesi, 999 PPM kadar okumaları önemsememesi manasına gelir, tesisatlarda birkaç PPM bile erken teşhistir, ideali 0 PPM dir. Gaz azken yanar, %5-%15 arasında yanar. Tesisatın herhangi bir yerinde PPM değerindeki gaz kaçağının bir gün sonra VOL olmayacağının garantisi mi? Var. 999 PPM e kadar gaz kaçağını görmek istememe yetkisini kim verdi sana. Evet, “görmek istemeyenden daha körü yoktur der” Şeyh Şadii Şirazi.

2-      Maksimum 3 saniye sonra cevap vermesi. Hem LEL’den daha düşük seviyedeki gaz kaçağını okumasın hem de 3 saniye sonra tepkime versin demenin manasını siz düşünün. Kıvılcım alması ile 3 milyon kilometre saat hızla yanmanın olduğunu varsayarsak, 3 saniye sonrası zamansızlıktır. LEL’den daha azı okunmasın ve 3 saniye sonra okusun demek gaz kaçağını bulmayayım demektir. Bunun manası budur.

Dediğim gibi, bu durum tamamen keyfiliktir ve birkaç kişinin şahsi keyfiliğidir, eminim ki o müessesenin genel müdürünün de haberi olsa veya bilse buna müsaade etmez, ancak bu durum onu sorumluluktan kurtarmaz.

Hatırlarsınız bir yılbaşı gecesi Ankara’da 7 tane genç karbonmonoksit zehirlenmesi sonucu hayatını kaybetmişti. Olay sonradan teknik bir olay olmaktan çıkmış farklı mecralarda konuşulmuştu. Bu son derece kötü bir olaydı ve sonucu da kötü oldu.

Şimdi gelin aşağıda vereceğim linkten bir haberi Youtube’dan izleyin

Şöyle arkamıza yaslanalım ve aynı şehirden bu kez bir başarı, teknoloji yardımı ile bir hayat kurtarma operasyonunun haberini izleyelim. https://youtu.be/AtksRRV7PSI

 Şimdi de (GTI) Amerikan Gaz Akademisinin hazırladığı ve Gaz işletmeleri Acil ekiplerinin cihazlarında olması gereken özelliklerin belirtildiği çalışmaya bakalım.. Zamanı olmayanlar için hemen keyifliliklerini şartnameye dönüştürmüş arkadaşların teknik şartnamesi ile iki isteği karşılaştıralım.

Okumaya 1 PPM den başlaması gerektiğini ve cevap süresinin de “ANLIK” olmasını istiyor.

Bakalım başka neler istiyor.

ACİL  GAZ (187) MÜDAHALE EKİPLERİ KULLANIMI İÇİN GAZ TESPİT CİHAZLARINDA ARANMASI GEREKEN ÖNEMLİ HUSUSLAR

v             Cihazlar son derece hassas olmalıdır. Cihaz var olanı ve miktarını mutlaka göstermelidir.

v             Okuma skalası bütün parametreleri kapsamalıdır. Okumalar otomatik olarak gaz yoğunluğuna göre PPM, LEL ve %VOL seviyelerinde olmalıdır.

v             Cihaz son derece hızlı okumalıdır. Tepkime süresi  ” ANLIK” olmalıdır.

v             Sürekli ve doğru okuma özelliği olan cihazlar tercih edilmelidir. Hızlı okuma özelliği ile daha kısa bir sürede çok sayıda okuma yapmak suretiyle işin performansına katkı sağlanacağı gibi bir tehlike varsa ivedilikle tespiti avantajını da sağlamış olur.

v             Pompalı cihazlar tercih edilmelidir. Küçük kaçakların çok hızlı tespitinde bu özellik önemlidir. İş performansına etkisi yüksek olacak etkenlerden birisidir.

v             Ani refleks ihtiyacı durumunda operatörün kendini muhafaza etme açsından tek el ile kullanılan cihazlar tercih edilmelidir. İki el ile kullanılan cihazlar, operatörün işlev ve dikkati üzerinde menfi sonuçlara yol açabilir. Acil Müdahale ekibinde kullanılacak gaz kaçağı arama ve tespit dedektörleri tek elle ve son derece aktif olarak kullanılabilecek tasarıma ve ağırlığa sahip olmalıdır.

v             Tam otomatik olmalıdır. Çalışır vaziyete geldikten sonra cihazın tüm okumaları sürekli olmalı ve PPM, LEL ve %VOL  geçişlerini otomatik yapmalıdır. Sabunlu su kullanılmamalıdır. Sabunlu suyun fosfat içeren kimyasal olması ve sürüldüğü yerin tekrar durulanamaması nedeniyle bilhassa sayaç bağlantı elemanlarına inanılmaz zarar verdiği unutulmamalıdır.

v             Noktasal tespit özelliği olmalıdır. Cihaz, çok girift küçük alanlara sahip sayaçlardaki kaçak noktasına, görsel (sayı, işaret, ışık) ve sesli değişimlerle operatörü yönlendirmelidir. Artı olarak ses kademesinin artarak ve azalarak kaçak noktasına yakınlaşmayı ve uzaklaşmayı sağlayacak “TİK” sisteminin olması gerekir.

v             Cihazın markası ve menşeinin aynı olmasına dikkat edilmesi gerekir. Birçok marka Uzakdoğu üretimleri ile daha uygun fiyata ancak daha  düşük kaliteye sahip ürünleri pazarlamaktadırlar.

v             Cihazlar mutlaka ATEX belgeli olmalı, her cihazın görünebilir bir yerinde ilgili işaretler ve ATEX uygunluk bölüm simgeleri ve belge numarası yazılı olmalıdır.

v             Kalibrasyon işlemi otomatik, bilgisayar ara yüzü ve programı ile işletilme marifeti olan cihazlar tercih edilmelidir. Cihazların doğru kalibre edilerek doğru okuduğunun kesinliğinin ispatı insan hatası veya ihmali ihtimalinin dışında yapıldığının bilinmesi iş kalitesi ve gerekliliği yanı sıra gelecekte hukuki bir delildir.

v             Batarya olarak güçlü, kuru ve alkalin piller tercih edilmesi, güvenliğin yıllara sarih sürekliliği açısından önemlidir. Elbette batarya durumu ekranda sürekli görülmelidir.

v             Okumaların kayıt altına alınması özelliği gereklidir.

v             Cihaz gaz tespiti ile birlikte gaz analizi yapabilmelidir. 

v             Cihaz analiz yaptığı için operatörün bildiği lisan ile cihazın bildirimleri aynı lisanda olmalıdır.

v             Metan gazı oranında doğalgaz terkibine özel olarak kalibre edilmiş olması gerekir.

v             Kapalı alanlarda güvenlik önceliği operatör içindir. Bu nedenle cihazlar genel itibari ile yanıcı, patlayıcı, parlayıcı, zehirleyici ve boğucu tüm gazları okumalıdır. Okuma tehlike başlangıcı olarak kabul edilen LEL yani Alt patlama sınırına geldiğinde ise cihaz o ana kadar okuduğu gazın kalibre edildiği gaz olup olmadığını operatöre belirtmelidir. Yani doğalgaz ise doğalgaz diye belirtmelidir. Eğer kalibre edildiği gaz değilse, doğalgaz için kalibre edildiğini düşünürsek, tespit ettiği gazın doğalgaz olmadığı farklı bir gaz olduğunu belirtmenin yanı sıra yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı sınıf gaz olduğunu veya boğucu bir gaz olduğunu belirten işaret eden, gösteren özellikli cihaz tercih edilmelidir.  Ülkemizde halen yaygın olarak küçük/büyük ebatlarda tüp gaz dediğimiz LPG gazı kullanılmaktadır. Cihazın en başta bu iki gazın farklılığını göstermesi büyük bir avantajdır. Koku benzerliği nedeniyle müşteri ile gaz işletmesi arasında zaman zaman yaşanılan problemlerin kesin bertaraf edilmesi için bu özellik önemlidir.

v             Kapalı alanlarda eğer doğalgaz yakıcı cihazlar varsa mutlaka cihaz da artı özellik olarak Karbon monoksit skalasının olması gerekir. Karbon monoksit okumaları aynı ekranın farklı bir yerinde sürekli yapılmalı, tehlike sınırında kendini belli edecek şekilde operatörü uyarmalıdır.

v             Örnekleme test okumaları yapabilme özelliği olmalıdır. Aynı yerde belli süre içinde cihaz, sürekli okumanın yanı sıra tayin edilmiş süre içindeki PİK değerini de belirtiyorsa bilhassa girmeden önce yeraltı depo, kuyu, vana odası, menhol gibi kapalı alanlardaki durumu etüt etmede büyük yara sağlar.

v             Otomatik sıfırlama özelliği olmalıdır. Çünkü kapalı alanlarda farklı noktalarda çok sayıda okuma yapma avantajı sağlar.

v             Cihaz, arıza durumunda operatörünü bilgilendirmelidir. Cihazın; sensörlerin çalışıp çalışmadığını, pompa akışının yeterliliğini, cihazın kalibre zamanı ve ihtiyacı gibi durumlarını bildirmesi de gerekir.

v             Doğalgazın yansıra birçok yerde küçük boyutlarda da olsa LPG balonları (Tüpleri) bulundurulmaktadır, bu nedenle gaz sızıntılarında aynı cihazın PROPAN ölçme özelliği de olmalıdır. LPG’nin LEL seviyesinin doğalgaza oranla çok daha düşük olması nedeniyle acil ekiplerin kullandığı cihazların bu özelliğe sahip olması kendi güvenlikleri açısından önemlidir.

v             Cihazlar mutlaka Otomatik kalibrasyon sistemlerinde ve zamanında kalibre edilmelidir.

v             En önemli husus ise, bu sahada çalışacak elemanlar tecrübeli, bilgili, eğitimli, pratik zekâlı, refleksleri güçlü olmalıdır.

Şimdi bu yazımda her zamanki gibi isim vermedim, her gaz şirketi yöneticisi veya patronu şu 187 ekiplerinin genelinde kullanılan cihazları inceletsin ve bir sorgulasın, marifet iltifata tabidir, ya elemanını ödüllendirsin ya da cezalandırsın. Ben de bu ucube şartnamenin bir nüshası var.

Temennim,  gelecekte Teknik Şartnamelerin şahısların dar bilgilerinden ve keyfiliklerinden sonsuza dek kurtulmasıdır.

İyi seneler diliyorum.

  • Tatlısu Mah. Arif Ay Sk. 36/1 Şerifali - Ümraniye/İSTANBUL
    info@odaklimedya.com
    0 216 527 32 62
ODAKLIMEDYA